دارد كه بعضى از افراد باشد ، مانند آيه‌ى وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ ( بقره / 275 ) . احتمال دارد كه بعضى از بيع‌ها حلال يا حرام باشند . دلالت عبارت : معنايى كه از لفظ فهميده مىشود يا از آن به ذهن متبادر مىشود ، چه اصلى باشد و چه تبعى ، چه ظاهر باشد و چه نص چه محكم باشد و چه غير محكم . همچنين عبارت نص بر آن اطلاق مىشود . لفظى است بر معنايى كه لفظ براى آن وضع شده بدون تأمل دلالت كند . مراد از لفظ ، نصوص كتاب و سنت است ، مانند آيه‌ى وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا ( بقره / 175 ) ، كه تفاوت بين بيع و ربا را بيان مىكند و در پاسخ به كافران آمده است كه مىگفتند : بيع مانند رباست . دو معنا از آن فهميده مىشود : يكم ، اصلى ، كه نفى شباهت بين بيع و رباست و دوم ، معناى تبعى كه حليت بيع و حرمت رباست . دلالت عقلى : عبارت از آن است كه رابطه‌ى دالّ و مدلول بالذات موجود و عقل آن را درك كرده باشد ، مانند دلالت اثر بر مؤثر . دلالت طبيعى : آن است كه رابطه‌ى نام برده را طبيعت ايجاد كرده باشد ، مانند دلالت ناله بر وجود درد و الم . دلالت وضعى لفظى : آن است كه رابطه‌ى دالّ و مدلول را واضع ايجاد كرده باشد ، مانند دلالت الفاظ موضوعه بر معانى آن‌ها كه بر سه قسم است : 1 - دلالت مطابقه 2 - تضمنى 3 - التزامى . دلالت مطابقه : دلالت لفظ موضوع بر تمام معناى موضوع‌له مىباشد ، مانند دلالت لفظ انسان بر تمام معناى حيوان ناطق . كيفيت دلالت لفظ بر معنا در اصطلاح علماى اصول در چهار مورد محصور است : عبارت نص ، اشارت نص ، دلالت نص و اقتضاى نص ، چون حكمى كه از كلام استفاده مىشود يا به وسيله‌ى خود كلام ثابت شده است يا نه ؟ اگر كلام براى حكم بنا شده باشد عبارت است ، و گرنه اشاره است و اگر حكم در لغت از مفهوم لفظ فهميده شود ، دلالت است و اگر شرعى باشد ، اقتضاء است . دلالت مفهوم : دلالت لفظ بر حكمى كه در كلام ذكر نشده است و اين حكم